Dweezil Zappa: Hot Rats Live!

Een concertbespreking van het optreden van Dweezil Zappa in TivoliVredenburg te Utrecht van 1 december 2019. Vieren van de vijftigste verjaardag van het legendarische album Hot Rats

Het legendarische album Hot Rats in de spotlights! Eén keer eerder heb ik een concert van Dweezil Zappa bezocht waarbij één album integraal gespeeld werd. Toevallig of niet, dat was ook in TivoliVredenburg. Het was 2015 toen in de kleinere zaal Pandora het album One Size Fits All gespeeld werd. Ik vond dat toen een geweldige ervaring. Maar nu in 2019 was het op twee fronten een upgrade: de zaal en het album. De Ronda in TivoliVredenburg is een volwassen zaal waar zo'n 2.000 mensen passen. En dan het album zelf. Ik wil One Size Fits All zeker niet tekort doen. Want dat vind ik echt een topalbum. Op dat album staan enkele van Frank Zappa's beste progrock songs en één van mijn persoonlijke favoriete tracks, Sofa. Maar toch, Hot Rats is zo'n album uit Franks oeuvre die bijna heilig aan de top staat! Genoeg geleuterd. Tijd voor de show. Tijd voor jullie om je door mij eventjes te laten meevoeren in die magische Zappa-wereld.

Hot Rats Live! bandfoto

Dweezil Zappa anno 2019 en de Zappa Family Trust

De mensen die al eerder een artikel over Zappa hebben gelezen op mijn website, weten dat ik partij heb gekozen. Ik kies de kant van Dweezil in de slepende familievete die nu al jaren openlijk woedt. Ik vind Dweezil de enige en ware erfgenaam die Franks muziek eer aan doet. Hij wil door live te spelen nieuwe generaties kennis laten maken met de muziek van Frank. Ook tijdens het concert in TivoliVredenburg besteedde hij daar weer aandacht aan. Hij was blij zoveel verschillende generaties tussen het publiek te zien staan. In zijn nopjes was hij helemaal met het aantal jongeren dat hij zag. Persoonlijk vond ik dat nogal meevallen, of eigenlijk, tegenvallen. Vijftig plus was oververtegenwoordigd. Da's niet erg, da's gewoon een constatering en heel logisch te verklaren. Verder wilde Dweezil het beeld bijstellen dat zijn vader een eenzijdig artiest was, die vooral bekend stond om zijn grappenmakerij. Om die redenen had Dweezil het project Zappa Plays Zappa gestart in 2004. Dat project stopte zo rond 2015 door de opbloeiende vete met zijn broer Ahmet Zappa, die na de dood van moeder Gail Zappa, het bewind voerde van de Zappa Family Trust. Een fonds dat de muziek van Frank Zappa zou moeten beschermen tegen exploitatie. Echter, dat fonds bleek tijdens Gails bewind heel slecht bestierd te zijn geweest en nagenoeg financieel bankroet. En dat was niet Dweezils schuld. Zo bleek hij in al die jaren van touren met Zappa Plays Zappa nooit een cent te hebben gezien van alle door hem verkochte merchandise. De vete kwam in de openbaarheid toen Dweezil een zogenaamde 'cease and desist letter' (14 april 2016) kreeg waarin hij gesommeerd werd te stoppen met de naam Zappa Plays Zappa. Na enkele naamswijzigingen, een tweede 'cease and desist letter', is het gewoon Dweezil Zappa geworden. Jammer dat het zo moest lopen. Het enige dat Ahmet helaas doet is zijn broer dwarszitten en veel geld verdienen met het uitgeven van speciale boxen en andere onuitgegeven muziek uit Zappa's kluis. Het verschil is simpel: broer Ahmet probeert een speciale single van Peaches En Regalia te slijten op Black Friday, terwijl broer Dweezil Noord-Amerika en Europa rondtourt om het gehele album voor wildenthousiast publiek te spelen.

Wil je meer achtergrondinformatie over Dweezil Zappa, het project Zappa Plays Zappa en de jaren na de 'cease and desist letters' tot en met eind 2017, dan verwijs ik je naar twee eerdere concertbesprekingen op mijn website. Dat zijn de bespreking van het concert in TivoliVredenburg van 23 oktober 2015: https://muziekmeijer.nl/index.php/zappa/item/zappa-plays-zappa-2015-world-tour1 en de bespreking van het concert in (Metropool) Hengelo van 19 oktober 2017: https://muziekmeijer.nl/index.php/zappa/item/dweezil-zappa-50-years-of-frank2. Wat is er sindsdien gebeurd? Op zich is er niet veel veranderd. Dweezil speelt nog steeds onder zijn eigen naam. Ahmet heeft de hologram tour, waarbij oud-bandleden zouden samenspelen met een hologram van Frank Zappa, doorgezet. The Bizarre World of Frank Zappa-tour deed 17 mei 2019 de Amsterdamse RAI aan. Mensen die ik ken, die zijn geweest, waren enthousiast. Zelfs zo enthousiast, dat ik bijna speet kreeg dat ik niet was geweest. Bijna. Nee, echt. Zonder gekheid. Stiekem was ik nieuwsgierig, maar ik vind het nog steeds geldklopperij. Ga dan naar het echte werk. En 'echter' dan zijn zoon Dweezil het werk van z'n vader speelt, ga je het niet krijgen! En beter al helemaal niet. Dweezil zelf heeft ook niet stilgezeten. In 2018 kwam Dweezils meest recente album Live in the moment II uit. Dat is een gitaarsolo compilatie album in de stijl van zijn vaders Shut Up And Play Yer Guitar albums. Verder heeft Dweezil in oktober dit jaar in Amerika weer meegedaan aan de tribute concertreeks Experience Hendrix. En nu is er dan de Hot Rats Live! tour.3

Hot Rats: het album en de tour 50 jaar later

"Het idee alleen al! Een instrumentaal album met een klein vocaal stukje, en dan nog wel van Captain Beefheart! Waarom verspil je daar Amerika's kostbare tijd mee, klootzak!" Dit blijf ik een geweldig citaat vinden van Frank Zappa. Zelfspot was hem niet vreemd. Maar waar hij misschien voor 90% van Amerika's bevolking hun tijd zou hebben verspild, die andere 10% kreeg één van Zappa's beste albums ooit voorgeschoteld. Een heerlijk jazzrock fusion album met inderdaad slechts één nummer met de vocalen van Captain Beefheart. Hot Rats behoort ook tot mijn favorieten. Dat blijkt onder andere uit het feit dat ik twee van de zes nummers van het album in mijn top tien beste Zappa songs heb staan (zie voor mijn top 10: https://muziekmeijer.nl/index.php/zappa/item/top-10-zappa-songs). Overigens vormt het hele album Hot Rats een stijlbreuk met z'n vorige werk. Het was het eerste album nadat de klassieke bezetting van The Mothers of Invention was opgeheven. Alleen Ian Underwood was gebleven. Frank greep dit aan om een jazzrock / fusion album te maken, waarbij er veel ruimte was voor ongewone instrumenten in de pop/rock zoals violen en blaasinstrumenten als een klarinet en fluit. Zelf laat Frank goed horen wat een geweldige gitarist hij eigenlijk was. Dit wordt wel eens onderbelicht omdat hij in de loop van z'n leven veel goede gitaristen om zich heen had verzameld zoals Adrian Belew en Steve Vai. Maar hij was zelf ook meesterlijk. De muzikanten die op Hot Rats meespelen zijn: - Frank Zappa - gitaar, percussie, bas
- Ian Underwood - orgel, klarinet, fluit, piano, saxofoon
- Max Bennett - bas
- Paul Humphrey - drums
- Sugar Cane Harris - viool
- Jean Luc Ponty - viool
- John Guerin - drums
- Ron Selico - drums
- Shuggy Otis - bas
De hoes is een van de bekendste in de rockwereld: Christine Frka, van de door Zappa goedgekeurde groupies GTO (Girls Together Outrageously), die zich verschuilt in de lege lelievijver van een villa in Beverly Hills.4

Hot Rats. Albumhoes

Nu, na 50 jaar, wordt het album Hot Rats live gespeeld door zoon Dweezil. Leuk feitje is, dat het album uit 1969 aan Dweezil is opgedragen. Hoe bijzonder is het dan, dat 50 jaar later diezelfde zoon de muziek van het album speelt. De tour bracht Dweezil van Amerika en Canada naar Europa.

TivoliVredenburg: 01/12/19

Voorafgaand aan het concert gingen Jeroen (de kameraad en Zappa-liefhebber die mee was) en ik een taco nuttigen bij Lucy Lou. Een hip Mexicaans eettentje tegenover TivoliVredenburg waar je naast taco's, tequila en Corona's ook van de hippe klanken van de typisch Mexicaanse rapper Pharrell Williams kunt genieten. Bij binnenkomst zag ik meteen DJ Domien Verschuuren zitten. Even had ik de hoop gekregen dat het met de Nederlandse radio goed zou komen. Domien kwam natuurlijk net als wij snel een hapje eten voor zich naar het meesterlijkse spel van Dweezil te haasten. Met een goedgevulde maag is het aangenamer luisteren. Ik keek daarom een beetje vreemd op dat Domien ons niet vergezelde naar de Ronda. Zo jammer. Wat had hij zich muzikaal kunnen laten heropvoeden.

Het concert in de Ronda was uitverkocht. Dat was te merken toen we met de roltrap naar boven gingen. Een behoorlijke drukte al bij de garderobe. Allemaal eensgezinden die zin hadden in wat komen ging. Je merkte gewoon dat de meesten Dweezil al eerder hadden zien spelen. Nog een trap naar boven voordat we de Ronda echt binnen gingen. Zoals gezegd had Dweezil een upgrade qua zaal gekregen. De Ronda biedt plaats aan 2.000 bezoekers, terwijl de Pandora 700 kan bergen. De Ronda is de popzaal. De zaal is halfrond gebouwd, met een balkon dat vanaf de zijkanten, via de achterkant over de gehele lengte van de zaal loopt. Hierdoor staat de bezoeker vanuit alle kanten relatief dicht op het podium.5 Het podium is ook veel breder, waardoor de band niet zo opgekropt hoeft te staan. Ze verdienen deze upgrade. In de zaal is aan de achterzijde, bovenaan op het balkon en aan de twee zijkanten in de zaal ruimte voor bars. We liepen dus geen gevaar dat we een droge keel zouden krijgen ;-)

TivoliVredenburg. Zaal Ronda

Eigenlijk had er nog een kameraad moeten meegaan. Ik noem verder geen namen Martin, maar je werd gemist. Het is jouw favo Zappa album, maar je kon er niet bij zijn. Ik moest wel een paar keer aan je denken. Eigenlijk bij alle zes nummers van Hot Rats. Om stipt 20 uur kwam de band het podium opgelopen. Het meeste applaus volgde toen Dweezil naar voren liep. Het concert begon met een geluidsfragment van een Amerikaan uit 1969 die het album Hot Rats introduceerde. De strekking van het fragment was vooral de grote stijlbreuk van dit album met al het voorgaande werk van Frank. En toen werd ik verrast, de band zette Don't Eat The Yellow Snow in. Huh? Lekker en geinig nummer natuurlijk, maar wat is er gebeurd met integraal Hot Rats spelen? Jeroen had vantevoren al gehoopt dat ie het niet in z'n hoofd zou halen om tussendoor andere nummers te spelen. Ging dat dan toch gebeuren? Nee hoor. De laatste tonen van Yellow Snow waren nog niet verstomd of de meest herkenbare tune van Frank Zappa werd ingezet: Peaches En Regalia. Nadat Willie The Pimp had geklonken, sprak Dweezil voor het eerst tot het publiek. Het was exact twee jaar geleden dat ie in Tivoli stond. Toen samen met het Noord Nederlands Orkest (NNO). Daar keek hij met veel genoegen op terug. Ondertussen kon hij zijn gitaar stemmen, waar hij en passant nog over grapte dat hij daardoor zo vreselijk professioneel kon klinken. De nummers van Hot Rats klonken geweldig. Voor mij sprongen er een paar zaken echt uit. Dweezils gitaarsolo's in Willie The Pimp en The Gumbo Variations waren meesterlijk. De man heeft een geweldige feilloze techniek. Dat bewijst hij keer op keer. Maar ook de souplesse waarmee hij speelt, de soepele overgangen, het is echt van een absurd hoog niveau. De saxofoonpartij van Scheila Gonzalez in The Gumbo Variations was ook om te smullen. En die Adam Minkoff, wat deed hij een geweldige Captain Beefheart na. Ik hoorde geen verschil.

Hot Rats Live! bandfoto

Oh, even tussendoor. Had ik de band al bij jullie geïntroduceerd? Ik geloof het niet hè. De bandbezetting is de afgelopen jaren dan ook niet of nauwelijks gewijzigd. Dezelfde vertrouwde gezichten op het podium. Minus 1. Alleen zangeres Cian Coey was er dit keer niet bij. Toch even voor de archieven alle namen:
- Dweezil Zappa: gitarist, vocalen en bandleider.
- Scheila Gonzalez: saxofoon, fluit, keyboards, harmonica en vocalen.
- Ryan Brown: drums, percussie en vocalen.
- Adam Minkoff: hoofdvocalen, toetsen en ritmegitaar.
- Chris Norton: keyboards en vocalen.
- Kurt Morgan: basgitaar en vocalen.

Twee nummers van Hot Rats, Little Umbrellas en It Must Be A Camel waren volgens Dweezil nooit live gespeeld. Compleet bizarre en ingewikkelde composities natuurlijk. Een grote uitdaging. Dweezil vertelde het publiek verder dat Hot Rats 50 jaar geleden al een uniek album was, waarvan het specifieke geluid, de composities en instrumentarium zijn gelijke niet kende. Er was gewoon nog nooit zoiets gemaakt. Vijftig jaar na dato geldt dat nog steeds. En volgens Dweezils verwachting zeggen we dat over honderd jaar ook nog. Dat geloof ik ook. Zo'n componist als Frank Zappa wordt maar eens in de zoveel honderd jaar geboren is mijn overtuiging. Na Hot Rats volgde meteen mijn favoriete track allertijden: Montana. Het deed mij deugd dat zoveel mensen uit het publiek de tekst hardop meezongen. Eigenlijk niet eerder gehoord bij andere concerten van Dweezil. Echt een groot compliment aan het publiek. Een publiek dat genoot en er lekker in zat. Dit was een bijzonder avondje. Montana had voor deze keer een ander arrangement gekregen. Bij het eerste solo gitaarspel kon je dat ook duidelijk horen. De solo die vervolgens kwam was werkelijk van buitenaards niveau wat mij betreft.

Ik ga verder niet alle nummers één voor één behandelen, want dan ben ik nog wel even bezig. In totaal speelden ze 30 nummers over de hele avond! (Ik zal dit stuk afsluiten met de tracklist). En laten dat nou niet allemaal 3 minuten radiohits zijn ;-) Er werden deze tour wederom veel nieuwe nummers uit het oeuvre van Frank gespeeld. Nummers die bij eerdere tours niet gespeeld werden. Waaronder veel nummers die ikzelf niet heel vaak draai. Ik denk dan aan tracks als 200 Motels/ Bogus Pomp of Penis Dimension van het album 200 Motels. Of Brown Moses van Thing-Fish. Serieus, hoe lang het wel niet geleden is dat ik dat nummer beluisterd heb! Het is namelijk ook zo'n enorme hoeveelheid wat Frank geproduceerd heeft. En dan heb je toch zo je voorkeuren. En Thing-Fish vind ik nou niet bepaald een meesterwerk. Ik genoot zelf enorm van Charlie's Enormous Mouth en Carolina Hardcore Ecstacy. Voor mij qua nummers al wat bekender in de oren klinkend. Maar sowieso heerlijk gespeeld. Prachtig was ook het verhaal van Dweezil nadat ze net My Sharona van The Knack hadden gespeeld. Het was niet zomaar dat ze dit nummer coverden. Frank gebruikte dit nummer in veel van zijn composities. Zo ook in het nummer Teenage Wind wat Dweezil eerder in de set al gespeeld had. Maar nu hadden ze de rollen voor eens omgedraaid. Redelijk aan het eind van het nummer klonk ineens een typische Frank Zappa riff. Een mystery riff zo bleek. Het was een vondst van Dweezil. Een riff die nooit eerder was uitgebracht. Nu konden zie die mooi verpakken in My Sharona. Maar even serieus zeg. Ik vind dat nummer sowieso al te gek. Maar wat een gelooflijke strakke uitvoering door Dweezil en zijn band.

Rest mij nog drie zaken aan te stippen van de hoofdset. Het nummer Here Lies Love van de cd compilatiereeks You Can't Do That On Stage Anymore Volume 5 vond ik persoonlijk een herontdekking. Een heerlijk jaren vijftig bluesnummer. Prachtig. Hierna volgde Twinkle Tits, een nummer dat nooit is uitgebracht. Een nummer met een geweldige titel natuurlijk. Hoogstwaarschijnlijk een werktitel, al wist je het met Frank natuurlijk nooit. Een compositie die Frank met Don "SugarCane" Harris in 1969, het jaar van Hot Rats, had opgenomen. Natuurlijk net zo'n verrassend jazzrock arrangement als het repertoire van Hot Rats. Dweezil speelde Sugarcanes elektrische vioolpartij met behulp van één van de vele effectpedalen. Dat gaf net zo'n bijzonder effect als zo'n viool. Wat een heerlijke track. Tot slot genoot ik erg van het toneelspelletje van Dweezil met Adam "Johnny Guitar Watson" Minkoff. Kon Adam al probleemloos een Beefheart neerzetten, een "Guitar" Watson was net zo eenvoudig. In de beste traditie van Flo & Eddie. De sketch was hilarisch. Johnny "Guitar" Watson had trek. Hij had zin in wel liefst 16 hotdogs. Maar dan kon hij ook wel meteen even een blues fluit spelen, of een blues trommel spelen. Dit alles verpakt in het nummer Dupree's Paradise. Hoogtepunt.

Na ruim 2 uur en een kwartier spelen bedankte de band het publiek en ging onder luid applaus van het podium. Lang duurde dat niet, want uiteraard kwam er een toegift. Voor het nummer Muffin Man had Dweezil gitarist Richard Hallebeek uitgenodigd om met hem samen te spelen. Het was de 4e keer dat Richard met Dweezil meespeelde tijdens een optreden in Nederland. Het was de eerste keer dat ik hem aan het werk zag. Ik zeg je eerlijk, ik wist niet wie hij was. Na zijn gitaarspel te hebben gehoord en een korte blik op zijn website weet je genoeg: die man kan een partijtje spelen. En het nummer Muffin Man leent zich ook goed voor een gitaarduel. Prachtig nummer van het album Bongo Fury uit 1970. Al het tweede nummer van dat album dat deze avond werd gespeeld. Die gaan we dus binnenkort weer even luisteren! Er volgden nog twee toegifts, I'm The Slime en Tears Began To Fall. Een daverend slotapplaus was het enige dat restte na 2 uur en 40 minuten waanzinnige muziek. De band genoot zichtbaar van het Utrechtse publiek. En wij van hen. En oh ja, met de Nederlandse radio komt het misschien toch nog goed. Na afloop stond Tim Op Het Broek van KINK na te genieten in de foyer. Er is hoop mensen.

Hot Rats Live! bandfoto

Setlist

1. Don't Eat The Yellow Snow
2. Peaches En Regalia
3. Willie The Pimp
4. Son Of Mr. Green Genes
5. Little Umbrellas
6. The Gumbo Variations
7. It Must Be A Camel
8. Montana
9. Teenage Wind
10. I'm Not Satisfied
11. 200 Motels/ Bogus Pomp
12. Penis Dimensions
13. My Sharona
14. Who Needs The Peace Corps?
15. Bamboozled By Love
16. Brown Shoes
17. Heavenly Bank Account
18. I'm A Beatiful Guy
19. Beauty Knows No Pain
20. Charlie's Enormous Mouth
21. Any Downers?
22. Pick Me, I'm Clean
23. Here Lies Love
24. Twinkle Tits
25. Dupree's Paradise
26. Cletus Awreetus-Awrightus
27. Carolina Hardcore Ecstacy
28. Muffin Man (encore)
29. I'm The Slime (encore)
30. Tears Began To Fall (encore)

Voetnoten

1 Muziekmeijer.nl, 'Zappa Plays Zappa: 2015 World Tour' (geraadpleegd 25-11-2019; URL: https://www.muziekmeijer.nl/index.php/zappa/item/zappa-plays-zappa-2015-world-tour).

2 Muziekmeijer.nl, 'Dweezil Zappa: 50 years of Frank' (geraadpleegd 25-11-2019; URL: https://muziekmeijer.nl/index.php/zappa/item/dweezil-zappa-50-years-of-frank).

3 Dweezil Zappa, 'Dweezil Zappa Bio' (geraadpleegd 25-11-2019; URL: https://www.dweezilzappa.com/pages/bio) en '2019 Experience Hendix Tour: Touring Artists - Dweezil Zappa' (geraadpleegd 29-11-2019; URL: http://www.experiencehendrixtour.com/artists.php?id=0006).

4 Mark Blacklock, 'Frank Zappa | Hot Rats (1969)', 1001 Albums (red. Robert Dimery; Nederlandse uitgave uit 2007) p. 190 - 191.

5 Wikipedia, 'TivoliVredenburg' (geraadpleegd 29-11-2019; URL: https://nl.wikipedia.org/wiki/TivoliVredenburg).

Plaats een reactie

U plaatst een reactie als gast U kunt hieronder inloggen